Flava Film

Od koła do kadru. Jak Breaking zrobił ze mnie filmowca.

Zastanawialiście się kiedyś, w którym momencie zwykła zajawka przeradza się w coś, co zaczyna definiować całe nasze życie? Nie chodzi mi o wielkie decyzje, przełomowe odkrycia czy chwile olśnienia, w których nagle rozumiemy, kim chcemy zostać. Czasem wszystko dzieje się zupełnie przypadkowo. Jednego dnia tańczysz w kole, drugiego trzymasz kamerę, a kilkanaście lat później orientujesz się, że właściwie przez cały ten czas robiłeś dokładnie to samo. Tylko zmieniłeś narzędzia.

Ale od początku…

Moja przygoda z filmem nie rozpoczęła się w szkole filmowej, na profesjonalnym planie zdjęciowym ani od fascynacji wielkimi reżyserami Hollywood. Zaczęła się znacznie bliżej ziemi. Dosłownie. Gdzieś pomiędzy footworkiem, freeze’ami, potem na parkiecie i charakterystycznym trzaskiem funkowej perkusji.

Zaczęła się od Breakingu.

Kiedy jesteś B-Boyem, świat wygląda trochę inaczej. Zwykły kawałek podłogi może stać się areną wielogodzinnych pojedynków, podróż do obcego kraju zamienia się w przygodę życia, a człowiek, z którym jeszcze przed chwilą walczyłeś w kole, następnego dnia może zostać Twoim przyjacielem. Ten taniec otwierał przede mną drzwi, o których istnieniu wcześniej nie miałem pojęcia.

Były treningi, zawody, podróże, nieprzespane noce, niesamowici ludzie i te wszystkie momenty, których po prostu nie chciałem zapomnieć.

Dlatego zacząłem je nagrywać.

Chociaż… bądźmy ze sobą szczerzy. Nie chodziło wyłącznie o zachowywanie wspomnień dla przyszłych pokoleń. Gdzieś w zakamarkach mojej młodzieńczej świadomości kiełkował również pewien mały narcyz, który bardzo chciał pokazać światu, co potrafi. Taki wewnętrzny gość z transparentem LOOK AT ME!, który od czasu do czasu domagał się uwagi, najlepiej całej Hip Hopowej społeczności, hehe.

Żeby zrozumieć ten mechanizm, musimy cofnąć się do czasów, kiedy internet wyglądał zupełnie inaczej.

Zanim powstał personal branding

Początek XXI wieku. Facebook nie rządził jeszcze naszym życiem, Instagram nie istniał, a TikTok byłby wówczas równie abstrakcyjnym wynalazkiem jak teleportacja. Społeczności internetowe budowało się na forach dyskusyjnych, które dzisiaj dla wielu młodych ludzi mogą brzmieć jak archeologiczne wykopaliska.

Dla nas były jednak centrum wszechświata.

Break.pl, Bboyworld, Bboyspot, Style2ouf… To tam żyła scena. Ludzie dyskutowali o zawodach, wymieniali się wiedzą, oglądali sety, krytykowali, chwalili, prowokowali i oczywiście prowadzili niekończące się internetowe wojny o to, kto ma lepszy styl, kto jest oryginalny, a kto kopiuje ruchy innych.

Reputacja była czymś, na co trzeba było zapracować. Nie wystarczyło wrzucić trzydziestosekundowego filmiku, żeby algorytm wystrzelił Cię na drugi koniec świata. Trzeba było się pokazać, pojechać na zawody, zatańczyć w dobrym kole, zostawić po sobie jakieś wrażenie.

A kiedy już wróciłeś do domu, fajnie było mieć czym się pochwalić.

Swoistą internetową wizytówką stał się MySpace. Miejsce, w którym mogliśmy prezentować siebie, swoje ekipy, muzykę, zdjęcia i całą twórczość. Nie nazywaliśmy tego oczywiście budowaniem marki osobistej. Brzmiałoby to wtedy nieco absurdalnie, szczególnie wśród chłopaków, którzy większość wolnego czasu spędzali na podłodze, ćwicząc kolejne numery.

Ale dokładnie tym się zajmowaliśmy.

Budowaliśmy swoje imiona.

W kulturze Hip Hop trzy słowa od zawsze miały szczególne znaczenie: Look At Me. Popatrz na mnie. Zobacz, co stworzyłem, czego się nauczyłem, jak interpretuję muzykę, czym różnię się od całej reszty.

Nie musi to oznaczać próżności. To naturalna potrzeba ekspresji i uznania. Chociaż przyznam, że mój osobisty egzemplarz tej potrzeby potrafił czasami wykazywać nadzwyczajną aktywność.

Właśnie dlatego kamera okazała się tak wdzięcznym narzędziem. Pozwalała nie tylko dokumentować rzeczywistość, lecz również tworzyć własną opowieść o tym, kim jesteśmy.

Mały Olympus i wielka zajawka

Moim pierwszym filmowym kompanem był stary Olympus, klasyczny cyfrowy aparat fotograficzny, dzisiaj już prawdziwy oldschool. Nie pamiętam, żebym wtedy rozmyślał o filmowych kadrach, profesjonalnej optyce czy sztuce operatorskiej. Miał nagrywać? Nagrywał. A że przy okazji można było uchwycić kilka dobrych rund, trochę naszych wygłupów i kawałek życia B-Boyów, to właściwie czego więcej było mi trzeba?

Z czasem technologia zaczęła coraz śmielej zaglądać do naszych plecaków. Pojawiły się kamery sportowe, a wraz z nimi GoPro, które przez kolejne lata towarzyszyło mi podczas niezliczonych podróży.

Mała kamera, wielkie możliwości i świat, który nagle można było dokumentować niemal z każdej perspektywy.

W ten sposób powstało mnóstwo materiałów z naszej breakoturystyki. Jeździliśmy po Europie i nie tylko, poznawaliśmy ludzi, reprezentowaliśmy swoje ekipy, imprezowaliśmy i zbieraliśmy doświadczenia, których nie dało się kupić w żadnym biurze podróży. A ja coraz częściej patrzyłem na to wszystko również przez obiektyw kamery.

Zaczęła rosnąć moja filmowa biblioteka, a razem z nią kanał YouTube Flava. Pojawiały się trailerki, relacje z wyjazdów, taneczne sety i seria Who Got The Flava, w której prezentowałem umiejętności i indywidualny charakter tancerzy.

Internet powoli przechodził metamorfozę, a ja razem z nim.

Już nie tylko forumowe dyskusje, nie tylko zdjęcia na MySpace. Ruchomy obraz zyskiwał coraz większą siłę oddziaływania, a YouTube stawał się przestrzenią, w której można było budować coś własnego.

I nie będę tutaj odgrywał skromnego kronikarza, któremu zupełnie nie zależało na reakcji widzów. Oczywiście, że zależało! Człowiek siedział godzinami nad montażem, składał najlepsze momenty, dopasowywał muzykę, szukał klimatu, a później z wypiekami na twarzy obserwował, czy film przypadkiem nie zaczyna żyć własnym życiem.

Każdy dobry komentarz, każde udostępnienie, każda pochwała znajomego B-Boya była małą nagrodą dla mojego twórczego ego.

Ot, taki personal branding w czasach, kiedy nikt jeszcze nie próbował sprzedać nam kursu personal brandingu.

Jednak byłoby niesprawiedliwe sprowadzić to wszystko wyłącznie do poszukiwania uznania. Kamera dawała mi coś znacznie ważniejszego. Możliwość tworzenia.

Co ciekawe, od zawsze fascynowała mnie nie tylko technika tańca, ale również jego atmosfera. Ten specyficzny rodzaj energii, który pojawia się, gdy kilkudziesięciu ludzi z różnych zakątków świata zaczyna poruszać się do jednego funkowego rytmu. Wrzask publiki, emocje, spontaniczne koła, napięcie przed wejściem, radość zwycięstwa i gorycz porażki.

Jak to wszystko opowiedzieć komuś, kto nigdy nie był na prawdziwym Hip Hopowym jamie?

Słowa mają swoją moc. Doskonale o tym wiedziałem, pisząc artykuły dla Flava Magazine. Jednak obraz, szczególnie wprawiony w ruch i połączony z muzyką, otwierał przede mną zupełnie nową przestrzeń ekspresji.

Z czasem samo rejestrowanie wydarzeń przestało mi wystarczać. Chciałem coraz lepszych obrazów, świadomego montażu, większego wpływu na to, co i w jaki sposób zobaczy odbiorca. Zacząłem dostrzegać, że odpowiednio zestawione ze sobą ujęcia mogą stworzyć coś znacznie ciekawszego niż zwykły zapis wydarzenia.

I tutaj dochodzimy do czegoś, co uważam za fundament mojego filmowego stylu.

Breaking nauczył mnie montażu, zanim jeszcze świadomie zacząłem rozumieć, czym właściwie jest montaż.

W tańcu niezwykle istotne jest wyczucie muzyki. Umiejętność budowania napięcia, operowania tempem, zaskakiwania odbiorcy i świadomego wykorzystywania pauzy. Dobry B-Boy nie wykonuje po prostu kolejnych ruchów. Tworzy kompozycję. Opowiada historię swoim ciałem.

Dokładnie tak samo można spojrzeć na film.

Ujęcia stają się ruchami, cięcia akcentami, muzyka nadaje rytm, a odpowiednio poprowadzona narracja pozwala widzowi poczuć coś więcej niż tylko estetyczną przyjemność oglądania ładnych obrazków.

Nie oznacza to oczywiście, że każdy tancerz zostanie dobrym filmowcem. Chodzi raczej o pewien sposób myślenia, który wyniosłem z kultury Hip Hop. O potrzebę tworzenia, eksperymentowania i poszukiwania własnego języka.

W końcu oryginalność zawsze była jedną z najważniejszych wartości naszego środowiska.

Rok 2013. Canon 5D Mark III. Nowy rozdział.

To właśnie mniej więcej wtedy zacząłem traktować filmmaking naprawdę poważnie. Zakup Canona 5D Mark III otworzył przede mną zupełnie inny świat. Nagle pojawiły się możliwości, o których mój poczciwy Olympus mógł co najwyżej pomarzyć.

Zacząłem coraz głębiej wchodzić w techniczne i artystyczne aspekty produkcji filmowej. Uczyłem się, eksperymentowałem, popełniałem błędy, wyciągałem wnioski i realizowałem pierwsze komercyjne zlecenia.

Jednak prawdziwy przełom miał dopiero nadejść.

Warsaw Challenge 2014.

Jedna z największych imprez breakingowych w Polsce, znakomici tancerze, artyści, wielka scena, tysiące emocji. Wśród muzycznych gości znalazł się sam DMX, legenda amerykańskiego rapu. Było grubo.

Przyjechałem na wydarzenie jako B-Boy, ale tym razem miałem również inny plan. Postanowiłem nagrać własny, nieoficjalny trailer imprezy.

Jako zawodnik posiadałem dostęp do przestrzeni wydarzenia, który dla filmowca był niezwykle cennym przywilejem. Mogłem przemieszczać się w miejscach, do których zwykły widz nie miał dostępu, obserwować wszystko z bliska, łapać emocje i szukać kadrów tam, gdzie działo się coś naprawdę ciekawego.

I wykorzystałem tę możliwość.

Nie miałem oficjalnego zlecenia, nikt nie czekał na mój film, nie było klienta ani ustalonego wynagrodzenia. Była za to niepohamowana chęć stworzenia czegoś, co odda klimat tego wydarzenia i pokaże, że Zyskill potrafi nie tylko dobrze odnaleźć się w tanecznym kole, ale również za kamerą.

Materiał powstał, a ja rzuciłem się w montaż z głodem, który doskonale pamiętam do dzisiaj.

Robota dosłownie paliła mi się w rękach.

Chciałem jak najszybciej zobaczyć efekt, połączyć obrazy z muzyką, zbudować napięcie, pokazać skalę wydarzenia. Chciałem również uznania. Nie będę tutaj udawał człowieka, któremu nigdy nie zależało na poklasku. Zależało. Chciałem, żeby ludzie zobaczyli ten film i pomyśleli: kurde, Zys zrobił kawał dobrej roboty.

Mój wewnętrzny narcyz znowu wychylił głowę, ale tym razem miał naprawdę solidny argument. Zamiast jedynie domagać się uwagi, zmusił mnie do ciężkiej pracy, żeby na nią zasłużyć.

To była dla mnie nowa arena rywalizacji. Nie chodziło już o pokonanie przeciwnika w kole, ale o udowodnienie sobie i innym, że potrafię stworzyć coś wartościowego własną wyobraźnią.

I chyba się udało.

Bo rok później, w 2015, Zaq, organizator Warsaw Challenge, zaprosił mnie już jako oficjalnego filmowca wydarzenia.

Piękna sprawa. Jeszcze chwilę wcześniej kombinowałem, jak wykorzystać swoje zawodnicze wejście, żeby nakręcić nieoficjalny trailer, a teraz miałem dokumentować imprezę jako członek ekipy odpowiedzialnej za jej filmowy wizerunek.

Pozostałem oficjalnym filmmakerem Warsaw Challenge aż do końca historii tego wydarzenia.

Ta współpraca była dla mnie czymś więcej niż kolejnymi zleceniami. Stanowiła symboliczne połączenie dwóch światów, które przez lata równolegle rozwijałem. Breakingu i filmu.

Jeden otworzył drzwi drugiemu.

Od undergroundu do korporacji

Później wydarzenia zaczęły nabierać tempa.

Coraz więcej szkół tańca chciało mieć własne filmy. Pojawiały się kolejne turnieje, obozy taneczne, warsztaty, wydarzenia i projekty promocyjne. Kamera zaczęła towarzyszyć mi nie tylko podczas breakingowych bitew. Wkraczałem w świat innych stylów tańca, sportu, lifestyle’u, odzieży sportowej i sneakersów.

Zmieniał się charakter realizacji, rosły oczekiwania, pojawiały się nowe wyzwania. Ale co najważniejsze, poznawałem ludzi.

A ludzie, jak już wielokrotnie przekonałem się podczas swoich podróży, są największym kapitałem, jaki można zbudować.

Jedno zlecenie prowadziło do kolejnego. Ktoś zobaczył film, komuś się spodobało, ktoś polecił mnie znajomemu, a ten znajomy znał jeszcze kogoś. Stara, dobra poczta pantoflowa, która w świecie nieustannego bombardowania reklamami wciąż potrafi być wyjątkowo skuteczna.

Tak zaczęła powstawać sieć kontaktów, z której korzystam do dzisiaj.

Z biegiem lat moje realizacje coraz mocniej oddalały się od pierwotnego, undergroundowego środowiska. Pojawiły się duże marki, poważne produkcje, agencje i wielkie korporacje. Świat, który kiedyś wydawał się odległy od naszych tanecznych podróży, stał się częścią mojej zawodowej codzienności.

I wiecie co jest w tym wszystkim najlepsze?

Że nie było żadnego wielkiego biznesplanu.

Nie pamiętam momentu, w którym usiadłem przy biurku i postanowiłem stworzyć przedsiębiorstwo świadczące profesjonalne usługi audiowizualne. Brzmi to zresztą tak sztywno, że chyba sam nie chciałbym w takiej firmie pracować, hehe.

Była zajawka. Byli ludzie. Były podróże, treningi, nieprzespane noce, godziny spędzone nad montażem i nieustanna chęć robienia czegoś coraz lepiej.

No i ten mały narcyz, który z uporem godnym lepszej sprawy domagał się kolejnych braw.

Dopiero z czasem ta układanka zaczęła tworzyć większy obraz.

Nie chcę przez to powiedzieć, że pasja automatycznie prowadzi do zawodowego sukcesu. To byłoby zbyt duże uproszczenie. Sama zajawka nie wystarczy, żeby odnaleźć się w świecie komercyjnej produkcji filmowej. Potrzebna jest wiedza, konsekwencja, odpowiedzialność i całe mnóstwo doświadczeń, które zdobywa się często dość bolesną metodą prób i błędów.

Jednak uważam, że fundament oparty na autentycznej fascynacji tym, co robimy, daje niezwykłą przewagę. Pozwala rozwijać się nie tylko dlatego, że ktoś nam za to płaci, ale przede wszystkim dlatego, że sami chcemy przekraczać własne możliwości.

Dzisiaj, kiedy patrzę na tę drogę z dystansu, widzę coś jeszcze.

Hip Hop dał mi znacznie więcej niż umiejętność tańczenia. Nauczył mnie obserwować, interpretować muzykę, rozumieć emocje, szanować indywidualność i szukać własnego sposobu na wyrażanie siebie.

Pokazał mi również, jak wiele można osiągnąć dzięki społeczności. Gdyby nie ludzie, których spotykałem na treningach, zawodach i podczas niezliczonych podróży, prawdopodobnie nigdy nie chwyciłbym za kamerę w taki sposób. A już na pewno nie znalazłbym się w miejscu, w którym jestem dzisiaj.

Nie interesuje mnie wyłącznie pokazywanie tego, jak coś wygląda. Chcę również pokazywać, jakie to uczucie znaleźć się w samym środku wydarzeń.

Myślę, że właśnie z tej potrzeby narodziła się moja filmowa Flava.

Czasem wracam myślami do tamtych pierwszych nagrywek, starego Olympusa, szalonych podróży z GoPro i niekończących się godzin spędzonych na składaniu tanecznych trailerów. Do czasów, kiedy kamera była po prostu kolejnym elementem naszego B-Boyowego wyposażenia.

Zabawne, jak niepozorne decyzje potrafią zmienić kierunek całego życia.

Wystarczyło, że pewnego dnia zamiast wyłącznie tańczyć, postanowiłem również nagrać tych, którzy tańczyli obok mnie.

Dlatego gdy ktoś pyta mnie, skąd wziął się mój filmmaking, odpowiedź jest banalnie prosta.

Zanim nauczyłem się opowiadać historie kamerą, opowiadałem je tańcem.

A dzisiaj, choć zamiast przeciwnika coraz częściej mam przed sobą klienta, a zamiast parkietu profesjonalny plan zdjęciowy, nadal obowiązuje mnie ta sama zasada, którą wyniosłem z Breakingowych kół.

Nie wystarczy wyjść i pokazać, co potrafisz.

Trzeba jeszcze mieć własny styl.

Peace. Zyskill.